Elke Amsterdammer moet mee kunnen doen – ook digitaal
Niet iedereen is online: de vergeten Amsterdammers
Amsterdam is een stad van kansen. Maar het is óók een stad van contrasten. Terwijl de economie groeit en technologische innovaties elkaar snel opvolgen, blijft een deel van de Amsterdammers achter. Voor duizenden inwoners is de digitale wereld nog altijd een drempel in plaats van een hulpmiddel. Geen toegang tot een stabiele verbinding, geen laptop, geen digitale vaardigheden, en daarmee geen toegang tot dienstverlening, participatie en soms zelfs tot bestaanszekerheid.
De digitale kloof is een technisch probleem, maar ook een groeiend sociaal probleem. En in een stad waar dienstverlening, participatie en ondersteuning steeds vaker digitaal verlopen, is het ook een bestuurlijke verantwoordelijkheid om hier wat aan te veranderen.
Digitale uitsluiting is sociale uitsluiting
Of het nu gaat om het aanvragen van zorg, het inschrijven voor schuldhulpverlening of het volgen van onderwijs: steeds meer essentiële diensten zijn alleen nog digitaal beschikbaar. Voor wie die digitale wereld niet kan betreden, wordt meedoen steeds lastiger. In Amsterdam blijkt uit de Handreiking Digitale Ongelijkheid (Gemeente Amsterdam, 2022) dat ongeveer een kwart van de inwoners met een laag inkomen moeite heeft met het gebruik van digitale apparaten. Deze groep loopt daardoor een groter risico om de aansluiting met digitale dienstverlening te verliezen. Juist degenen die vaak het meest afhankelijk zijn van gemeentelijke ondersteuning. Deze digitale uitsluiting leidt tot isolement, vergroot ongelijkheid en maakt bestaanszekerheid kwetsbaar. En het gaat niet alleen om ouderen of laaggeletterden: ook jongeren, nieuwkomers en werkenden met beperkte digitale vaardigheden vallen buiten de boot als de drempels te hoog zijn.
Gemeenten hebben de sleutel in handen
De gemeente Amsterdam heeft de afgelopen jaren al stappen gezet om digitale inclusie te bevorderen, maar de opgave groeit mee met de digitalisering zelf. Juist de lokale overheid kan die kloof dichten. Niet alleen door dienstverlening toegankelijker te maken, maar ook door samen te werken met partners die structurele oplossingen bieden.
Voorbeelden uit de praktijk laten zien hoe dat kan:
- Met het Digitaal Meedoen Pakket krijgen inwoners zonder middelen toegang tot apparaten en verbinding, waardoor zij kunnen deelnemen aan onderwijs, werk en dienstverlening.
- Het Mooiste Contact Fonds ondersteunt initiatieven die sociale verbondenheid en digitale zelfredzaamheid vergroten.
- In Rotterdam wordt via de ID010-wallet geëxperimenteerd met veilige, gebruiksvriendelijke digitale identiteiten die participatie eenvoudiger maken; een model dat ook in Amsterdam toepasbaar is.
Deze initiatieven tonen aan dat digitale inclusie geen eenmalig project is, maar een structureel beleidsinstrument. Het vraagt om visie, samenwerking en investeringen, net als onderwijs, zorg of woningbouw.
Een bestuurlijke keuze
Digitale toegang is niet langer een luxe. Het is een basisvoorwaarde voor gelijke kansen, participatie en maatschappelijke stabiliteit. Voor bestuurders betekent dat: digitale inclusie moet verankerd worden in beleid, begroting en uitvoering. De vraag is niet of Amsterdam deze verantwoordelijkheid moet nemen, maar hoe snel en hoe ambitieus de stad dat doet. Want hoe verder de samenleving digitaliseert, hoe groter de kloof wordt tussen wie mee kan doen en wie buitenspel staat, tenzij we die kloof doelgericht dichten.
Meer lezen?
In onze visiepaper Samen vooruit: KPN’s visie op de Agenda Digitale Stad 2023–2026 gaan we dieper in op hoe digitale inclusie bijdraagt aan bestaanszekerheid, kansengelijkheid en maatschappelijke veerkracht. We laten zien:
- Hoe gemeenten beleid kunnen vormgeven dat digitale drempels structureel wegneemt;
- Hoe technologie kan helpen om alle inwoners te bereiken en te betrekken;
- Hoe inclusie verbonden is met andere maatschappelijke opgaven zoals zorg, jeugd, infrastructuur, veiligheid en vertrouwen.
De voorbeelden en inzichten zijn gebaseerd op praktijkervaringen in Amsterdam en andere Nederlandse steden. Ze bieden bestuurders strategische handvatten om beleid te maken dat niet alleen technologisch vooruitstrevend is, maar ook sociaal rechtvaardig.
