Tot 2040 groeit Helmond naar ongeveer 115.000 inwoners. Daarvoor wil de stad circa 15.000 woningen bouwen. Ook het aantal arbeidsplaatsen groeit flink. Tegelijk krijgt de stad te maken met druk verkeer, netcongestie, klimaatverandering en nieuwe veiligheidsvragen. Om daarop te reageren, wil de gemeente beter gebruikmaken van de data die al beschikbaar zijn.
Datagedreven werken is niet nieuw voor
Veilige ingang voor data
Daar komt de KPN Data Services Hub in beeld. Sensordata van aangesloten leveranciers worden via deze hub ontsloten. KPN zorgt dat verschillende formaten op een eenduidige manier beschikbaar komen. Helmond houdt grip op de data die de gemeente via de hub deelt. Via het platform regelen zij welke partijen toegang krijgen tot welke gegevens.
Quekel ziet daarnaast meerwaarde in het bewaren van historische data. Zo reconstrueert de gemeente later welke informatie ten grondslag lag aan een besluit. Dat draagt bij aan een betrouwbare en transparante overheid, doordat inzichtelijk blijft hoe en op basis van welke informatie keuzes tot stand zijn gekomen.
Uniforme stekkerdoos
Jeroen Steenbakkers, oprichter en CEO van
Argaleo gebruikt die data vervolgens in een digital twin: een digitale weergave van de stad. Daarin worden sensordata, openbare bronnen en gegevens van de gemeente bij elkaar gebracht. Zo worden losse meetwaarden zichtbaar in hun omgeving. Een temperatuur zegt op zichzelf weinig. De combinatie met woningen, bomen, wegen en plekken waar veel mensen komen, maakt de informatie bruikbaar.
Die uniforme ontsluiting moet de gemeente ook handwerk besparen. In het dashboard van een leverancier ontbreekt nu een exportfunctie. “Ik heb collega’s die nu data aan het overtypen zijn”, zegt Quekel. Via de hub komen die gegevens straks rechtstreeks beschikbaar voor de digital twin en andere toepassingen.
Wegdeksensor brengt hittestress in beeld
Hittestress laat goed zien wat deze aanpak oplevert. De sensoren in het wegdek meten onder meer temperatuur, verkeer en de toestand van het wegdek. Met deze gegevens ondersteunt een gemeente bijvoorbeeld de gladheidsbestrijding. Die gemeten wegdektemperatuur helpt ook bij een heel ander probleem: hitte in de stad. In de digital twin wordt deze temperatuur gecombineerd met informatie over bomen, bebouwing en de plekken waar mensen wonen of verblijven. Ook openbare, geaggregeerde cijfers op wijkniveau over kwetsbare groepen en satellietbeelden worden aan de analyse toegevoegd.
Zo ziet de gemeente waar veel mensen aan hoge temperaturen worden blootgesteld. Dat helpt om te bepalen waar extra bomen, schaduw of koele verblijfsplekken het hardst nodig zijn. Ook brengt de gemeente koele routes in beeld en meet later of genomen maatregelen effect hebben. “Uiteindelijk doen we dit allemaal om de leefbaarheid van inwoners te verbeteren”, aldus Steenbakkers.
Niet telkens opnieuw beginnen
De technische verbinding tussen de sensoren, de KPN Data Services Hub en de digital twin werkt inmiddels. De volgende stap is om de toepassingen samen met gemeentelijke afdelingen in de dagelijkse werkprocessen op te nemen. Daarmee wil Helmond minder afhankelijk worden van losse adviezen en rapporten die na korte tijd verouderd zijn.
De partners richten de aanpak vanaf het begin in voor breder gebruik. Nieuwe sensorleveranciers moeten via gestandaardiseerde koppelingen data aanleveren, zonder voor iedere leverancier een apart dashboard te bouwen. Argaleo hergebruikt de ontwikkelde verbindingen en analysemethoden vervolgens voor nieuwe toepassingen. Andere gemeenten nemen de aanpak uit Helmond als vertrekpunt en passen die aan hun lokale situatie aan.
Blijvende samenwerking
Voor Quekel is het traject daarom pas echt geslaagd als er een blijvende samenwerking ontstaat. “We moeten een fundament bouwen voor een nieuwe manier van kijken naar de stad.” Hij roept professionals van andere gemeenten en overheden met vergelijkbare vragen op om contact met hem op te nemen. Samen willen de partijen onderzoeken hoe zij toepassingen en kennis delen, en waar mogelijk zelfs data. “Als dit een olievlek wordt, versnellen we met zijn allen.”