Cloudsoevereiniteit event: Digitale autonomie vraagt om bewuste keuzes
Op 8 juni brachten we bestuurders, experts en vertegenwoordigers uit overheid, vitale sectoren, markt en toezicht samen in het Rijksmuseum voor een gesprek over cloudsoevereiniteit en digitale autonomie. De locatie gaf het onderwerp extra lading: na afloop kregen deelnemers tijdens een privérondleiding door een leeg Rijksmuseum de ruimte om verder te praten, tussen kunstwerken die net als digitale infrastructuur vragen om zorgvuldig beheer, vertrouwen en bescherming. Niet als abstract technologiethema dus, maar als vraagstuk dat raakt aan continuïteit, publieke waarden, veiligheid en strategische handelingsvrijheid.
De toon werd al vroeg gezet: net als water is digitale infrastructuur iets fundamenteels waar we zorgvuldig mee moeten omgaan. Want cloud gaat allang niet meer alleen over schaal, snelheid of kosten. Het gaat ook over de vraag wie regie heeft over data, toegang, technologie en de digitale keten waar organisaties afhankelijk van zijn.
Van afhankelijkheid naar regie
De rode draad van de middag was helder: volledige onafhankelijkheid is voor de meeste organisaties niet realistisch. Meer grip is dat wél. Juist in een wereld waarin digitale ketens steeds internationaler, complexer en afhankelijker worden, is het belangrijk om bewuste keuzes te maken. Welke data en workloads vragen om maximale controle? Waar is innovatiekracht belangrijker? En hoe zorg je dat keuzes uitlegbaar blijven richting bestuur, toezichthouders, klanten en samenleving?
Daarbij werd het onderscheid tussen cloudsoevereiniteit en digitale autonomie scherp. Cloudsoevereiniteit gaat over governance, rechtsmacht, datalocatie en controle binnen cloudomgevingen. Digitale autonomie is breder: het vermogen om als organisatie zelfstandig en verantwoord te blijven handelen, ook wanneer geopolitieke, juridische of technologische omstandigheden veranderen.
Een bestuurlijk vraagstuk, geen IT-discussie
In zijn opening maakte Joost Farwerck duidelijk waarom dit onderwerp zo nauw verbonden is met de rol van KPN. Digitale infrastructuur is een strategische pijler: van glasvezel en 5G tot platformen, cloud en digitale interactie. Juist op die platformlaag komen data, technologie, verantwoordelijkheid en vertrouwen samen. En juist daar neemt de behoefte toe aan alternatieven die organisaties meer keuzevrijheid en controle geven.
Die urgentie kwam ook terug in de bijdrage van Kees Verhoeven. Hij plaatste cloudsoevereiniteit in een geopolitieke context en bracht het terug tot de kern: het gaat om macht. Wie heeft toegang? Wie kan ingrijpen? Wie bepaalt de voorwaarden waaronder kritieke digitale infrastructuur blijft werken? Zijn boodschap was niet dat alles morgen Europees of volledig zelfstandig moet zijn, maar wel dat organisaties hun afhankelijkheden scherper moeten begrijpen en bewust moeten organiseren.
Ook Martijn Snoep van de ACM liet zien dat de discussie niet simpelweg gaat over regels die innovatie beperken. Een gezonde markt vraagt juist om open standaarden, overstapbaarheid en concurrentie. Vanuit overheidsperspectief onderstreepte Michiel Boots bovendien het belang van heldere definities, Europese kaders en het voorkomen van sovereignty washing: organisaties moeten kunnen vertrouwen op oplossingen die hun beloften ook aantoonbaar waarmaken.
Weerbaarheid als ontwerpprincipe
Een belangrijk inzicht kwam van Arjen de Graaf van De Nederlandsche Bank: digitale soevereiniteit mag niet leiden tot nieuwe risico’s voor continuïteit of security. Voor organisaties met kritieke processen is weerbaarheid daarom een logisch vertrekpunt. Op korte termijn betekent dat: data veilig houden. Op middellange termijn: herstelvermogen versterken. En op lange termijn: structureel minder afhankelijk worden waar dat nodig is.
Precies daar ligt de praktische opgave. Niet kiezen tussen innovatie óf controle, maar bepalen welke combinatie per situatie nodig is. Sommige workloads vragen om de schaal en snelheid van public cloud. Andere vragen om extra controle over datalocatie, toegang, jurisdictie of operationele aansturing. De juiste cloudkeuze is dus geen standaardantwoord, maar een afweging op basis van risico, verantwoordelijkheid en context.
KPN als pionier in het cloudcontinuüm
Met KPN Sovereign Cloud, powered by STACKIT, zet KPN een concrete stap in deze beweging. Samen met Schwarz Digits en STACKIT biedt KPN organisaties een Europese cloudoplossing die past binnen het bredere cloudcontinuüm: een landschap waarin public cloud, sovereign cloud, private cloud en airgapped omgevingen naast elkaar bestaan. Bernd Wagner maakte daarbij duidelijk dat Europese cloudkracht niet alleen een beleidsambitie is, maar ook operationeel moet overtuigen met schaal, open technologie en aantoonbare governance.
De kracht zit niet in het vervangen van alles wat er al is, maar in het toevoegen van een serieus Europees bouwblok voor workloads waar controle, compliance en uitlegbaarheid zwaarder wegen. STACKIT brengt een Europees cloudplatform en open technologie in. KPN organiseert de Nederlandse ketenregie, integratie, dienstverlening en governance. Daarmee wordt soevereiniteit niet alleen een ambitie, maar iets dat je concreet kan ontwerpen, beheren en aantonen.
Dat past bij de rol die KPN wil nemen: niet alleen technologie leveren, maar organisaties helpen navigeren. Want digitale autonomie vraagt om samenhang. Over cloud, netwerk, security, werkplek, identiteit en governance heen. Juist doordat KPN op meerdere lagen van de digitale infrastructuur actief is, kunnen we organisaties helpen keuzes te verbinden en verantwoordelijkheid expliciet te maken.
Beginnen met bewuste keuzes
De bijdrage van Jurgen de Jong vatte de kern goed samen: digitale regie begint met bewuste keuzes. Niet alles hoeft maximaal soeverein te zijn, maar organisaties moeten wel weten waar hun data staat, wie erbij kan en welke afhankelijkheden zij accepteren.
Met de Sovereign-by-design aanpak helpt KPN om die keuzes concreet te maken: begrijpen waar risico’s en afhankelijkheden zitten, ontwerpen wat past bij de verantwoordelijkheid van de organisatie en bouwen met technologie die dat ondersteunt.
De behoefte is duidelijk: organisaties zoeken houvast, bewijs en praktische routes naar meer grip, zonder innovatiekracht te verliezen.
KPN neemt hierin een pioniersrol: organisaties helpen bepalen waar innovatie kan en waar autonomie moet. Zoals ook in de reflectie van Sake Algra doorklonk, begint vooruitgang met samenwerking en de bereidheid om nu stappen te zetten.
Samen vooruit
Heb je vragen over cloudsoevereiniteit, digitale autonomie of wat dit betekent voor jouw organisatie? Neem dan