19 juni 2019 4 min Auteur: Redactie

Samen Vooruit is goede stap naar veilige standaard gegevensuitwisseling

Met het beveiligde E-Zorg platform biedt KPN Health al jaren beveiligde communicatie voor zorgprofessionals. Hieronder vallen diensten zoals Zorg Messenger en Medische Berichtenservice. 'Nederland heeft jarenlang vooropgelopen met digitalisering, maar we worstelen nog altijd enorm met uitwisseling tussen systemen', meent directeur Kees Donkervoort van KPN Health. Onder de vlag van het onlangs gepresenteerde manifest ‘Samen Vooruit’ moeten nu concrete stappen gezet worden.

Afgelopen maart boden werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland het manifest ‘Samen Vooruit’ aan minister Bruno Bruins (Medische Zorg) aan. Doel van het manifest: versnelling van een veilige, gestandaardiseerde uitwisseling van gegevens, die ook nog eens eenduidig te begrijpen zijn. Kees Donkervoort, directeur KPN Health, was één van de initiatiefnemers van het manifest.

Whitepaper: 'Digitalisering in de zorg'

Zorgaanbieders in de keten moeten steeds meer samenwerken om goede zorg rondom een patiënt te kunnen realiseren. Hoe kan digitalisering hierbij helpen?

Download


Het initiatief ‘Samen Vooruit’ van onder meer ICT-leveranciers, dat wordt gesteund door veel branche- en koepelorganisaties uit de zorg, valt in vruchtbare aarde. Een maand na het aanbieden van het manifest kwam Bruins met een aanpak om de digitale uitwisseling van medische gegevens verplicht te stellen. Daarbij gaat het om zowel onderlinge uitwisseling tussen zorgpartijen als uitwisseling met patiënten. Stimuleringsprogramma’s zoals VIPP, Open en InZicht en afsprakenstelsels zoals MedMij (voor PGO’s) alleen lijken onvoldoende vaart te maken. Zeker nu vanaf 2020 elke Nederlander het recht heeft op digitale inzage in al zijn of haar medische gegevens.

Overkoepelend systeem afgeschoten

In 2011 was er volgens Donkervoort een kans bij uitstek om tot één overkoepelend, digitaal systeem van gegevensuitwisseling te komen. Dit landelijke EPD werd zoals bekend door de Eerste Kamer afgeschoten vanwege de vrees voor negatieve impact op de privacy van patiënten.

Nederland loopt volgens Donkervoort inmiddels achter als het gaat om gestandaardiseerde en veilige uitwisseling van informatie. 'Na 2011 ging elke leverancier met de eigen punt-oplossing aan de slag. In onder meer Litouwen en Denemarken werd dat beter aangepakt. We zijn verregaand gedigitaliseerd, maar het is allemaal gefragmenteerd. Daardoor zitten we nu meer op het niveau van het Verenigd Koninkrijk. Fax, dvd en zelfs papier zijn nog doodnormaal, met alle negatieve gevolgen van dien.'

Hernieuwde ambitie

Mede door de toenemende berichten over gevaar voor patiëntveiligheid en te zware administratieve lasten raakte de ambitie van zorgorganisaties en overheid in 2018 in een stroomversnelling. Ook ICT-leveranciers die voorstander waren van standaardisatie, zagen hun kans weer schoon, vertelt Donkervoort. Bij een zorgbijeenkomst, die werd voorgezeten door Hans de Boer (voorzitter VNONCW) en minister Bruins, praatte een gemêleerd gezelschap uit de zorg over onder meer de mogelijkheid van een publiek-private samenwerking om de digitale versnelling tot stand te brengen.

Samen met Anthony Stigter, secretaris van VNO-NCW (zie een interview met hem in ICT&health 2 van dit jaar), pakte onder meer KPN Health vervolgens de handschoen op. Er werd een groot aantal partijen samengebracht, waaronder branche- en koepelorganisaties van zorgprofessionals en patiënten.

'We hadden de kennis van de mensen uit de zorg en van patiënten hard nodig om te bepalen wat er nu echt belangrijk is', zegt Donkervoort. 'Technisch kunnen wij gegevensuitwisseling wel voor elkaar krijgen, zodat een MRI-beeld kan worden uitgewisseld tussen een EPD en een PGO. Maar daar heb je weinig aan wanneer toelichtingen en definities niet gestandaardiseerd worden. Iedereen moet daarmee hetzelfde bedoelen.'

Als voorbeeld geeft Donkervoort aan dat een patiënt straks misschien wel een labuitkomst kan binnenhalen in zijn PGO, maar dat dan nog niet bekend is wat bijvoorbeeld een uitkomst van ‘4’ betekent. 'Is dat goed of slecht? Dat moet ook duidelijk zijn. Het wordt nog complexer wanneer er ook een MRI-scan is gemaakt, of een biopt. Het moet eenduidig zijn wat er met de toelichting daarop bedoeld wordt. Voor de patiënt, maar ook voor de zorgverlener.'

Wettelijke onderbouwing

Minister Bruins kondigde in december 2018 al aan dat hij vanaf 2019 wilde komen met wettelijk onderbouwde afspraken tot een verplichte versnelling van gegevensuitwisseling. Afgelopen april lichtte hij in een kamerbrief toe op welke wijze hij dit voor elkaar wil krijgen. Onderdeel van zijn plannen is het opzetten van een taskforce binnen het Informatieberaad Zorg, die samen met ICT-leveranciers aan de slag gaat. Dit was ook een voorstel in ‘Samen Vooruit’ en iets dat Donkervoort tot tevredenheid stemt.

Hij wijst er al langer op dat leveranciers van digitale systemen meer betrokken moeten worden bij het Informatieberaad Zorg, opgericht om digitale en gestandaardiseerde gegevensuitwisseling op een gecoördineerde wijze voor elkaar te krijgen. “Partijen zoals Epic en Chipsoft, Philips en KPN, maar ook Zorgdomein zijn elke dag bezig met digitale uitwisseling van gegevens. Het zou logisch zijn om daar goed gebruik van te maken en ons niet slechts zijdelings te betrekken.”

Concrete vervolgstappen

In die taskforce moet volgens Donkervoort op verschillende niveaus, maar wel gecoördineerd gewerkt worden aan concrete vervolgstappen:

  • De technische aspecten van gegevensuitwisseling (onderling of met een PGO).
  • Standaardisatie van vastlegging voor zorgprofessionals (wat betekent een foto of labuitslag?)
  • Begrijpelijk maken van die vastlegging voor een patiënt.


“We zullen daar met zijn allen hard aan moeten gaan werken. Ik geloof wel dat we het technische aspect op tijd voor elkaar kunnen krijgen. Veiligheid zal daar natuurlijk een integraal onderdeel van moeten zijn. Hier kunnen wij als ICT-leveranciers ook een belangrijke rol spelen, zeker KPN Health met zijn beveiligde E-Zorg platform. Maar we hebben allemaal slechts een deel van de puzzel. De achterban aan de zijde van de zorgverleners moet ook aanhaken om die standaardisatie in toelichting voor elkaar te krijgen. Dat is niet onmogelijk, maar er moet daar nog wel het een en ander voor gebeuren.”

Wanneer deze taskforce van start gaat? Snel, hoopt Donkervoort. “Uiteindelijk is het aan de minister om hiermee aan de slag te gaan. Vanuit de werkgeversorganisaties stimuleren we dit natuurlijk wel. We willen graag onze kennis delen. In Nederland, maar ook in internationaal verband. Gebruik die kennis, was in maart ook ons pleidooi.”

En gaat de directeur van KPN Health zelf ook aan zo’n taskforce meedoen? “Ik ben al langere tijd bij dit onderwerp betrokken, ook nog uit mijn tijd als bestuurder bij Medisch Centrum Leeuwarden. Maar het hangt natuurlijk af van de doelstelling van zo’n taskforce. Het gaat er uiteindelijk om dat we met zijn allen komen tot die standaard, veilige en eenvoudige manier van informatie-uitwisseling.”


Kees Donkervoort

Kees Donkervoort, KPN Health: “ICT-partijen zijn elke dag bezig met digitale uitwisseling van gegevens. Het zou logisch zijn om daar goed gebruik van te maken.”

Uitgangspunten manifest ‘Samen Vooruit’:

Medische gegevens moeten voortaan veiliger en beter digitaal kunnen worden uitgewisseld. Daarmee moeten digitale innovaties zoals meer zorg dichtbij huis ondersteund worden. De patiënt moet daarbij centraal staan (meer regie over de gezondheid). Zorgprofessionals moeten worden ontlast (minder dubbele administratie door gebrekkige uitwisseling tussen informatiesystemen).

Het manifest vertegenwoordigt volgens de initiatiefnemers een brede coalitie van bedrijven, zorgaanbieders en zorgverzekeraars. Minister Bruins (Medische Zorg) stelde dat het mooi was om te zien dat het bedrijfsleven, patiënten, zorgverzekeraars en de zorgverleners de handen ineenslaan om digitale gegevensuitwisseling in de zorg te bevorderen. “Het is belangrijk dat we iedereen meekrijgen en dat dus ook alle ICT-leveranciers zich aansluiten.”

De brede maatschappelijke coalitie achter ‘Samen Vooruit’ wil drie zaken in een stroomversnelling brengen de komende jaren:

• Open standaarden binnen een open systeem zijn de nieuwe norm voor infrastructuren in de zorg. Ondertekenaars committeren zich aan deze afdwingbare standaarden en werken mee aan landelijke open infrastructuren, die toegankelijk zijn voor alle partijen in de zorg en in de consumentenmarkt rondom zorg en gezondheid. Ze vragen de overheid hiervoor een gelijk speelveld te creëren.

• Concurrentie vindt alleen plaats op toepassing van de data en niet meer op de data zelf. Zo worden zorgaanbieders minder afhankelijk van hun ICT-leveranciers.

• Bij veilige identificatie moeten eenvoud van toegang, gebruiksvriendelijkheid, hoge beveiliging en aansluiten bij best practices voorop staan. Naast de opvolger van DigiD zijn er ook goede marktoplossingen die benut kunnen worden en de veiligheid in de zorg sterk verbeteren.

Bron: ICT&health


Gerelateerde artikelen