9 september 2016

Hartbewaking met een pleister

Eerder thuis herstellen na een hartoperatie. Patiënten zijn er vaak erg mee gebaat. Het Academisch Medisch Centrum (AMC) verkent daarom samen met KPN de mogelijkheden om patiënten in de toekomst te monitoren met draadloze sensoren. Deze sensoren meten lichaamsfuncties, zoals het hartritme, ademhaling en beweging.

Hoe zorg je ervoor dat hartpatiënten na hun operatie sneller herstellen en eerder naar huis kunnen? Zodat fysieke achteruitgang wordt voorkomen en de patiënt snel weer zelfstandig is. Als het aan technisch geneeskundige Martijn van Mourik en interventiecardioloog Marije Vis ligt, is telemonitoring het antwoord. Hun patiënten krijgen in de toekomst een pleister met draadloze sensoren. Deze sensoren meten lichaamsfuncties, zoals het hartritme, ademhaling en beweging; meer dan nu wordt gemeten in het ziekenhuis. Dankzij de pleister kan de arts op afstand de vitale lichaamsfuncties van een patiënt in de gaten houden.

Risico’s ondervangen

De eerste doelgroep van de nieuwe techniek bestaat uit patiënten die een transkatheter hartklepvervanging – een ‘TAVI-procedure’ – ondergaan. ‘Hierbij breng ik – meestal bij oudere hartpatiënten – via de liesslagader een nieuwe hartklep in’, legt Vis uit. ‘Deze operatie is minder ingrijpend dan de standaardprocedure, waarbij de borstkas meestal helemaal open moet en patiënten aan de hart-longmachine moeten. Gevolg is dat patiënten na de procedure eerder mobiel zijn, minder ziekenhuiszorg nodig hebben en sneller naar huis kunnen. Volgens de huidige richtlijnen moeten we hen – vanwege het risico op een hartritme- of geleidingsstoornis – echter minimaal drie dagen in het ziekenhuis houden. En dat is juist wat je bij deze groep patiënten wil voorkomen. Hoe langer ze in het ziekenhuis liggen, hoe meer de lichamelijke conditie achteruit gaat en het risico op ziekenhuiscomplicaties toeneemt. Met telemonitoring kunnen we deze risico’s ondervangen.’

Veelbelovende resultaten

Het AMC heeft het afgelopen jaar een aantal testen uitgevoerd om de toepassing van telemonitoring te onderzoeken. Van Mourik: ‘We hebben onderzocht of zo’n draadloze sensor werkt. Ook zijn we nagegaan hoe betrouwbaar de gegevens zijn die we meten. Zijn die gegevens niet betrouwbaar, dan is er een risico dat cruciale informatie over ritmestoornissen niet doorkomt. En dat moet je zien te voorkomen. Daarnaast hebben we gekeken naar de stabiliteit van de verbinding tussen de pleister en een smartphone of pc.’ De testen leverden veelbelovende resultaten op, maar ook duidelijke technische verbeterpunten. Van Mourik: ‘We voorzien dat dit de zorg van de toekomst is. Die kunnen we nu waarmaken. Daarom hebben we partners gezocht voor de technische realisatie.’

Betere informatie

Het AMC Hartcentrum start een project, waarbij TAVI-patiënten niet alleen ná de operatie, maar ook ervoor én in de periode rondom de operatie via een pleister met sensoren worden gemonitord. Van Mourik: ‘Door voorafgaand aan de operatie te meten, weten we hoe iemand er vóór de operatie aan toe is. Dat levert betere informatie op dan wat we tijdens de preoperatieve screening te weten komen. Ook in de periode voor de procedure willen we de monitoring op deze manier inrichten. Daarnaast onderzoeken we of het inderdaad mogelijk is om patiënten na de operatie eerder naar huis te sturen, door hen in de thuissituatie met de pleister te monitoren. Het mooie is dat we ook na een aantal maanden kunnen bekijken hoe het gaat. De pleister is minder belastend dan het huidige kastje dat de patiënt mee moet dragen. We bekijken bijvoorbeeld of de patiënt fysieker actief is dan voorheen. Ook kunnen we patiënten met elkaar vergelijken.’

Naar de ZorgCloud

Hoe werkt zo’n pleister met sensoren eigenlijk? Van Mourik legt uit dat de pleister allerlei gegevens verzamelt en deze informatie via een smartphone, tablet of ander apparaat naar de ZorgCloud verstuurt. ‘Daar worden de gegevens door middel van algoritmen geanalyseerd en komen ze uiteindelijk als stukjes relevante informatie bij de arts terecht. Het klinkt eenvoudig, maar dat is het niet. Het is technisch juist behoorlijk ingewikkeld. We hebben het niet over een simpele ict-oplossing. Zo is er een complex algoritme nodig om de sensorgegevens te vertalen in relevante informatie. Aan alleen data heb je weinig, het gaat juist om de informatie die je eruit haalt.’ Vis vult aan: ‘Belangrijk is ook dat de oplossing patiëntvriendelijk is en minstens net zo veilig is als de huidige manier van werken.’ Samen met KPN is Van Mourik op dit moment bezig het project op te starten. ‘KPN biedt een besloten netwerk voor de zorg, waarmee de medische gegevens van de patiënt – afkomstig van de pleister – op een veilige en betrouwbare manier bij de behandelaar kunnen worden afgeleverd. Om patiënten op afstand op dezelfde manier te monitoren als in het ziekenhuis stelt KPN hoge eisen aan de verbinding tussen de pleister en de monitoringssystemen in het ziekenhuis.’

Enorme vooruitgang

Dit najaar gaat het project de volgende testfase in. Van Mourik: ‘We gaan gewoon beginnen. Dat werkt het beste, weten we inmiddels. Gelukkig staat KPN er ook zo in.’ Als eerste test het AMC de techniek bij gezonde proefpersonen. ‘Als het naar behoren werkt, gaan we voorafgaand aan de hartklepvervanging bij patiënten thuis testen. Zo breiden we het project langzaam uit.’ Bedoeling is dat de nieuwe werkwijze in 2017 staat. ‘Dat zou een enorme vooruitgang betekenen’, aldus Vis. ‘Doordat patiënten met wie het goed gaat eerder naar huis kunnen, kunnen we meer patiënten behandelen die zorg in het ziekenhuis nodig hebben. We leveren dan de zorg op de juiste plek en kunnen de revalidatie beter begeleiden. Zodra de fysieke toestand het toestaat, kunnen patiënten – met pleister – thuis of bijvoorbeeld in een zorghotel verder werken aan hun herstel. Hoe korter ze in het ziekenhuis liggen, hoe beter het voor hen is.’

Nieuwe mogelijkheden

Een succesvolle implementatie opent bovendien de weg naar allerlei nieuwe mogelijkheden. Vis: ‘Zo hopen we dat patiënten straks hun eigen voortgang na de behandeling kunnen vergelijken met die van medepatiënten. Dat is iets wat we vaak van patiënten terug horen: ze willen weten hoe ze het doen in vergelijking met anderen.’ Is het project succesvol, dan kan het ook uitgebreid worden. Vis geeft een voorbeeld: ‘Dat we niet alleen TAVI-patiënten op deze manier monitoren, maar ook andere hartpatiënten.’ Van Mourik vervolgt: ‘Het zou mooi zijn als niet alleen onze patiënten hier uiteindelijk van profiteren, maar ook andere patiënten, zowel binnen als buiten het AMC.’

Meer weten

KPN zorgt ervoor dat zorginstellingen veilig met elkaar kunnen communiceren dankzij de besloten infrastructuur van ZorgCloud.

Gerelateerde artikelen