7 september 2018 5 min Auteur: Redactie

E-health gaat traditionele zorg niet vervangen, maar verbeteren

E-health kan alleen écht van de grond komen als meer partijen samen optrekken en hun eigenbelang naar de achtergrond verplaatsen. Dat vinden Niels Chavannes, hoogleraar huisartsgeneeskunde en bestuurslid van e-health platform NeLL en Wieger Vos, strateeg bij KPN Health. Beide partijen geven nu het goede voorbeeld door een samenwerking aan te gaan.

Hoe kan het dat we als een van de weinige landen in Europa een feilloos werkend digitaal doorverwijssysteem hebben, maar dat onze apothekers nog steeds een fax gebruiken voor hun medicijninformatie? De belangrijkste reden daarvoor is volgens KPN-strateeg Wieger Vos samenwerking – of juist het ontbreken daarvan.

Nieuwe toepassingen in de zorg kunnen alleen in samenspel met verschillende partijen ontstaan, ziet Vos. “Je hebt elkaar nodig op dit complexe speelveld. Om bijvoorbeeld zo’n digitaal doorverwijzingssysteem neer te zetten, kun je niet zonder de hulp van zorgverzekeraars, overheid, patiëntenorganisaties, huisartsen en ziekenhuizen. Ook applicatiebouwers moeten meedoen om het mogelijk te maken dat zo’n systeem aansluit bij hun processen en breed uitgerold kan worden.”

Dat partijen elkaar nog niet altijd goed kunnen vinden, blijkt volgens Vos ook uit het feit dat veel vernieuwingen technisch al wel mogelijk zijn, maar niet verder komen dan de tekentafel. “Buitenstaanders vragen zich af hoe het kan dat bijvoorbeeld zorg op afstand niet van de grond komt. Mensen die onder de motorkap kunnen kijken, weten dat een werkende zorginnovatie bestaat uit heel veel draaiende onderdelen. Allemaal moeten ze meedoen, allemaal moeten ze goed werken.”

Samenwerking op strategisch vlak

Behalve partnerships bij nieuwe applicaties en diensten, zoekt KPN Health ook op strategisch vlak de samenwerking. De meest recente stap is het partnership met het National e-health Living Lab (NeLL), een platform van het Leids Universitair Medisch (LUMC). Met het NeLL wil het LUMC alle landelijke e-health initiatieven bundelen, vertelt NeLL-bestuurslid Niels Chavannes: “Wij zijn ook volop bezig met het versterken van ons netwerk met partners die relevante kennis kunnen leveren en ons aanvullen. Het uiteindelijk doel van een e-health innovatie moet niet zozeer het vervangen van een bestaande handeling of dienst zijn, maar juist verbeteren van wat er al was. E-health moet er in onze ogen voor zorgen dat mensen betere zorg krijgen en niet dezelfde zorg tegen lagere kosten. Het draait om meerwaarde.”

Chavannes noemt het onderzoek van arts-onderzoeker Eva van der Meij, die het effect onderzocht van e-health op de hersteltijd van mensen na een buikoperatie. “Het onderzoek is ook gepubliceerd in The Lancet. Wij zijn er enthousiast over omdat de onderzoekers een heel slimme uitkomstmaat namen. Ze keken niet naar het operatiesucces of het infectierisico. Maar ze hebben vooraf mensen via een app laten focussen op wat zij hun belangrijkste algemene dagelijkse levensbehoeften (ADL) vonden. Daar spitsten Eva en de andere onderzoekers de e-health interventie op toe. Uiteindelijk konden mensen zo vijf dagen eerder weer met hun dagelijkse activiteiten aan de slag. Dat is dus vijf dagen winst voor patiënt, werkgever en de zorg zelf.”

'We hebben altijd maar een deel van de oplossing'

Interventie op maat gesneden

Dit is een duidelijk voorbeeld van wat het NeLL wil bereiken met e-health: betere zorg en behandelingen die de patiënt centraal stellen. Chavannes: “We willen toe naar geïndividualiseerde behandelmethoden waarbij we niet uitgaan van traditioneel methodologisch denken en biologische uitkomsten, maar echt sturen op wat voor mensen zélf belangrijk is.” De brug naar KPN Health is snel gelegd. “Zij zijn natuurlijk al veel langer dan wij gewend vanuit de klant te denken en te doen. Het is een service gerichte organisatie, terwijl bij ons het zwaartepunt ligt op de wetenschap. Wij kunnen daarvan leren.”

Op dit moment is NeLL vooral bezig op basis van telemonitoring zulke gepersonaliseerde behandelingen samen te stellen. Chavannes: “Waar we vanaf willen is een systeem waarbij je zegt: ‘interventie A of B doet het wel of niet.’ We zijn methodologisch nu al zo ver dat we statistiek ontwikkelen waardoor je je interventie ook tijdens de looptijd kunt tweaken. Dat wordt action research genoemd, vraagt nogal wat data, maar zorgt wel dat behandelingen effectiever worden.”

Geen grote broek aantrekken

Hoe zorgt het innovatieve ecosysteem dat een innovatie als zorg op afstand wel tot wasdom komt? Vos: “We doen veel innovatieprojecten in andere sectoren en hebben daarvan geleerd dat we altijd maar een deel van de oplossing hebben. Je hebt gewoon iedereen nodig om een idee van de grond te krijgen.”

Daarna is het een kwestie van alle betrokkenen aan tafel krijgen en een gemene deler te vinden. “Je moet samen de overtuiging hebben dat zoiets als zorg op afstand op afstand een stap vooruit is en geen bedreiging. Zorg kán veilig thuis plaatsvinden. Het biedt voordelen: de cardiologen van LUMC krijgen door verplaatsen van zorg naar huis meer tijd voor de echte zorg. Als zij bijvoorbeeld een patiënt opereren, dan komt deze na een maand nog eens terug. En daarna weer na drie maanden enzovoorts.”

Bij dit soort frequenties weet je volgens Vos eigenlijk één ding zeker: je bent of te vroeg of te laat. Als je langskomt en je situatie is verslechterd, ben je eigenlijk te laat. Kom je langs en is er niets aan de hand, dan kom je eigenlijk voor niets. “Door dit soort diagnoses vaker zelf vanuit huis te doen, zijn veel van dit soort afspraken niet meer nodig. De cardioloog krijgt alleen nog maar patiënten voor zich waar hij ook echt iets mee moet. Dat zien zijzelf nu ook.”

Vrijuit praten via beeldverbinding

Het NeLL werkt nu met KPN Health samen bij een dergelijk onderzoeksproject op het gebied van cardiologie. Hierbij praten patiënten die recent zijn geopereerd via een beeldverbinding met hun cardiologische research nurse, vertelt Chavannes.

“De patiënt voert het gesprek gewoon vanuit huis, terwijl zijn cardiologische research nurse in het ziekenhuis alle vitals op zijn of haar scherm heeft. Een hartpatiënt is vaak bang om weer seks te hebben na zijn operatie. In een ziekenhuis praat hij daar vaak niet over. Maar ons onderzoek wijst uit dat de patiënt in deze setting openhartiger praat over deze en andere vragen is. Blijkbaar durft hij er in een vertrouwde omgeving gemakkelijker over te praten. Met als gevolg dat de cardiologische research nurse hem kan helpen en zijn kwaliteit van leven toeneemt. Dat is precies wat wij willen.”

Het NeLL heeft dankzij de samenwerking toegang tot technologie om dit soort applicaties mee te ontwikkelen en krijgt hulp bij de eventuele opschaling. “Uit de onderzoeksresultaten blijkt dat de cardioloog haast fysiek aanwezig moet zijn in de woonkamer om de schroom bij een patiënt weg te nemen. De beeldkwaliteit en overdracht moeten dus perfect zijn. Daarvoor zorgt KPN met zijn telecomnetwerk.”

Imagobescherming voor e-health

Onderzoek zoals hierboven vormt een groot bestanddeel van het werk dat binnen NeLL wordt gedaan. “Het is belangrijk dat e-health toepassingen ook echt worden getoetst op effectiviteit. Zeker nu er honderden bedrijfjes zijn die hopen een graantje mee te pikken, moeten we voorkomen dat de snelle jongens met onbeproefde behandelingen de boventoon voeren. We moeten oppassen dat zij e-health niet het imago van een bubbel geven.” Ook daarom vindt Chavannes het partnership waardevol. “KPN is een betrouwbare en bekende naam. Als zij ergens bij betrokken zijn, dan is dat voor de lange termijn.”

Echt innovatie

In het toetsen van ideeën zit voor Vos juist de winst van de samenwerking met Chavannes. KPN’s Vos: “Zij beschikken ze over de wetenschappelijk kennis om behandelingen snel te kunnen valideren. Innovatie is gebaat bij snelheid. Traditionele clinical trials kosten heel veel tijd. Het NeLL kan met moderne methodologie, zoals action research, veel sneller laten zien of ideeën kansrijk zijn of niet. Dat kan de ontwikkeltijd van toepassingen enorm beperken. Uiteindelijk vullen we elkaar op heel veel vlakken aan en dat kan het eindproduct alleen maar sterker maken.

Chavannes tot besluit: “Je ziet tegenwoordig dat de echt grote innovaties ontstaan uit crossovers: als mensen met zeer diverse achtergronden samenwerken aan ideeën. Daarom werken wij binnen NeLL niet alleen met medici, maar ook met ervaringsdeskundigen, psychologen, designers, app-ontwikkelaars en data-scientists en daarom is dit partnership ook zo veelbelovend.”



Dit artikel verscheen in drukvorm in ICT&Health (auteur: Erik Hannema). KPN is Innovation Partner van ICT&Health. KPN heeft een visie ontwikkeld over de bijdrage van ICT in de zorg. Jarenlange ervaring, recente ontwikkelingen in de zorg en toekomstige veranderingen stellen het bedrijf daartoe in staat. KPN wil met de marktpartijen samen toewerken naar een bereikbaar ideaal dat aanhaakt bij de zorgrealiteit.

Gerelateerde artikelen