Verantwoord internet voor kinderen vanaf 10 jaar

Voor tieners speelt een groot gedeelte van hun sociale leven zich af op internet. Dit betekent ook dat ze veel tijd doorbrengen achter de computer.

Dat de meeste tieners goed met computers kunnen omgaan, betekent niet dat ze altijd inzicht hebben in de gevolgen van hun online gedrag. Daarbij kunnen ze soms nog wel wat hulp gebruiken. Zo zijn veel diensten en spellen die in eerste instantie gratis lijken helemaal niet gratis, wat kan leiden tot torenhoge rekeningen. Ook staan veel tieners er niet bij stil dat, wat eenmaal op internet staat, er moeilijk af te krijgen is. Ook die ene foto die tijdens dat feestje zo grappig leek maar bij nader inzien toch wel een beetje gênant is.

Samen met de Stichting Mijn Kind Online heeft KPN een aantal korte artikelen geschreven met daarin informatie over de favoriete online activiteiten van tieners, de valkuilen die daar soms bij horen en tips & trics om te voorkomen dat je kind daar mee te maken krijgt.

Sociale netwerksites als Hyves en Facebook zijn heel populair bij kinderen. Maar wat is daar nou eigenlijk zo leuk aan? En zijn er ook risico’s?

Ideaal visitekaartje
Kinderen laten op Hyves of Facebook zien wie ze zijn door een persoonlijke achtergrond te kiezen en mooie foto’s en filmpjes aan hun profiel toe te voegen. Op Habbo Hotel kun je in je Habbo-personage zijn wie je wilt. Meisjes ontwerpen op goSupermodel zelf hun poppetje en maken zo hun ‘ideale ik’.

Makkelijk vrienden maken
Sociale netwerksites werken als een feestje: jouw vrienden introduceren je bij hun kennissen, met wie je vervolgens ook weer een relatie aanknoopt. Op internet gaat dat snel en makkelijk. In één oogopslag kun je de vrienden van jouw vrienden een vriendschapsverzoek (uitnodiging) sturen. En zit je zó boven de honderd vrienden.

Gelijkgestemden ontmoeten
Hyves, MySpace en MSN, maar ook virtuele werelden als goSupermodel of Habbo, zijn ideale ontmoetingsplaatsen voor gelijkgestemden. Liefhebbers van dezelfde muziek, games of sport als jij heb je zo gevonden, ook al wonen ze honderden kilometers van je vandaan.

Lekker anoniem
Kinderen durven op internet vaak meer zichzelf te zijn dan in het echte leven. Ze gebruiken hun internetvrienden om onzekerheden te delen die ze op school verborgen houden.
Veel ouders zijn bang dat sociale netwerksites ten koste gaan van vriendschappen in de echte wereld. Dat blijkt niet zo te zijn. Kinderen die op internet heel sociaal zijn, zijn dat vaak ook in real life. Maar kinderen die normaal gesproken moeite hebben met sociale contacten, vinden op internet soms wél aansluiting. Online spelen uiterlijk en een bijdehante babbel immers geen rol.

Alleen maar leuk?
Sociale netwerksites kunnen de wereld van je kind groter maken, maar er zijn ook nadelen. Kinderen durven vaak meer te zeggen als ze achter hun computer zitten, en dat pakt niet altijd goed uit. Ruzie op het schoolplein kan dan uitlopen op een scheldpartij op MSN of op Hyves.

Scherm het profiel af
Ook zijn er privacyrisico’s die kinderen niet zien. Ze publiceren net iets te blote vakantiefoto’s en hun telefoonnummer, zonder zich bewust te zijn van de gevaren. Praat daar samen over en leer je kind kritisch te zijn. Je kind kan (samen met jou) zijn profiel afschermen en zorgen dat wat hij online doet alleen zichtbaar is voor ‘vrienden’ of ‘vrienden van vrienden’. Als je iemand op een ‘echt’ feestje ook niets persoonlijks zou vertellen, waarom zou je dat op internet dan wel doen?

Op sociale netwerksites kun je gemakkelijk vrienden worden met veel mensen. Maar als jij alles kunt volgen wat zij doen, kunnen ze dat ook bij jou. Hoe bewaak je de privacy van je kind? Vijf tips:

1) Gebruik een nickname
Je kind een verzonnen naam laten gebruiken, maakt hem moeilijker te traceren voor vreemden.

2) Scherm het profiel af
Help je kind met het aanmaken van een profiel op bijvoorbeeld Hyves of Facebook. Je kunt aangeven wie foto’s en berichten mogen bekijken. ‘Alleen voor vrienden’, is de veiligste optie.

3) Zet geen persoonlijke gegevens online
Laat je kind nooit zijn eigen naam, de naam van de school, woonadres, telefoonnummer en e-mailadres online zetten. Ook niet van andere kinderen. En zijn wachtwoord is geheim.

4) Denk verder dan vandaag
Alles wat je op internet publiceert, zoals foto’s of filmpjes, blijft voor eeuwig terug te vinden. Plaats niets waarmee je kind later misschien last kan krijgen.

5) Wees kritisch op vrienden
Voeg aan het profiel alleen mensen toe die je kind ook in het echt goed kent. Vrienden worden met een groep is geen goed idee. Dan kunnen plotseling veel onbekenden een profiel zien. Verwijder samen met je kind mensen die eigenlijk geen vrienden zijn of die hij nauwelijks kent.

1) Laat een kind altijd vragen of het op internet mag

2) Maak afspraken over het internetgebruik
- Op welke momenten?
- Hoe lang achter elkaar?
- Welke websites mogen wel of niet worden bezocht?

3) Maak kinderen ervan bewust dat niet alles op internet echt of waar is
Leer je kind dat het niet klakkeloos informatie van internet gelooft. Vertel dat het altijd moet controleren of informatie van internet voor bijvoorbeeld een schoolopdracht wel klopt.

4) Zorg dat kinderen hun privacy beschermen
Geef nooit naam, adres, emailadres of telefoonnummer. Leer kinderen geen informatie te geven over school, klasgenoten of vrienden. Vertel dat wat zij op internet vertellen door de hele wereld kan worden gelezen. Besteed ook aandacht aan webcammen. Opnamen voor een vriendje zijn leuk, maar die webcambeelden kunnen ook op internet terecht komen.

5) Houd wachtwoorden privé
Maak je kind ervan bewust dat anderen misbruik kunnen maken van een wachtwoord. Laat ze hun wachtwoord dus altijd geheim houden.

6) Wees voorzichtig met email
Besteed aandacht aan mailen: geen mails openen van mensen die je niet kent, geen bijlagen openen, geen kettingbrieven of anonieme mailtjes versturen, gedraag je in het emailverkeer zoals in het gewone leven.

7) Vertel je kind dat je niet zomaar beeldmateriaal op internet mag zetten
Leer ze dat ze het altijd eerst moeten vragen aan de mensen die op het filmpje of de foto staan en aan de maker van de foto’s of filmpjes. Als ze niet weten wie dat zijn, kunnen ze het materiaal niet zomaar kopiëren. Op beeldmateriaal zit auteursrecht.

8) Gouden regel: Gedraag je op internet zoals in real life
Op internet gelden normale omgangsregels: niet pesten, dreigen of schelden. Vertel je kind dat hij niet zomaar moet mailen of bellen met mensen die hij op internet heeft leren kennen. Loop regelmatig (samen) de vriendenlijst of contacten door en verwijder onbekende mensen of vrienden van vrienden.

9) Geef kinderen zelf de regie: Vertel ze te stoppen als ze iets op internet vies of niet leuk vinden
Met het kruisje bovenaan is een pagina in één klik weg. Vraag regelmatig naar wat ze op internet zien of meemaken. Oók naar de leuke dingen. Sta open voor de ervaringen.

10) Zorg dat je kind bij je terecht kan als hij iets vervelends meemaakt op internet
Daarvoor is vertrouwen nodig en dat lukt alleen als je ook daadwerkelijk open staan voor wat je kind op internet doet. Wijs internetgebruik niet af. Ook niet als je zelf maar weinig op hebt met chatten, gamen of ‘internetvrienden’. Voor je kind is het echt.

Reclame is overal om ons heen, ook op internet en in (online) games. Voor ouders blijkt het nog behoorlijk lastig om de regie in eigen hand te houden bij zulke digitale reclame.

Gratis spelletjes – maar niet heus
Kinderen op internet zijn een gemakkelijk doelwit voor commerciële partijen. Aan ‘gratis’ casual games op internet wordt veel geld verdiend. Social casual games zijn speelomgevingen op internet waarin je allerlei simpele spelletjes vindt, die je alleen kunt spelen of met anderen. Dat kunnen er twee zijn, maar net zo goed tweehonderd.

Vaak zijn de games gelieerd aan sociale netwerken als Facebook. Voorbeelden van zulke games zijn Farmville, Farmerama en Banditi, maar er zijn er nog veel meer. Het is big business. Weliswaar kun je de spelletjes gratis spelen, maar wil je verder komen en prettig met anderen kunnen blijven spelen dan moet je geld uitgeven. De druk om maar te blijven spelen en dus steeds meer geld uit te geven, is groot. Kinderen moeten sterk in hun schoenen staan om daar weerstand tegen te bieden. Ouders op hun beurt kunnen worden verrast door torenhoge rekeningen.

Betalen voor extra’s
Ook het kopen van ‘credits’ voor de favoriete virtuele wereld van je kind, zoals Habbo Hotel, kan in de papieren lopen. Op die sites kunnen kinderen hun virtuele ‘ik’ aankleden zoals ze zelf willen, hun kamers inrichten als droomkamer en alles kopen wat ze willen. Althans, als ze daar ook in echte euro’s voor betalen.

Het slimme van sites als Habbo en Stardoll is dat je maar tot een bepaald niveau gratis kunt meedoen. Als je kind die écht mooie spulletjes wil, zal hij zijn spaarpot moeten legen. De drempel is laag: credits kan je kind met een sms-je aanschaffen. De kosten van de sms komen dan nog bij de credits.

Zijn er regels over digitale reclame?
Gelukkig staan ouders er niet alleen voor. Er bestaat bijvoorbeeld een Reclame Code Commissie die waakt over alle reclames. Uitingen die de reclamecode schenden, kunnen daar gemeld worden. Dat is mooi, maar de reclamecode is geen wettelijk gegeven. Het is een vorm van zelfregulering: afspraken tussen adverteerders onderling en geen wetgeving.

Voor digitale reclame gericht op kinderen bestaan nauwelijks echte regels. De overheid vertrouwt op de industrie zelf. Voor ouders zit er dus weinig anders op dan kritisch mee te kijken met wat hun kinderen doen en een klacht in te dienen bij bijvoorbeeld de Consumentenautoriteit als het echt de spuigaten uitloopt.

Meer lezen? Kijk op Mijn Kind Online