Wil Nederland internationaal de beste in de klas blijven, dan kunnen we niet zonder goed onderwijs. ICT is een belangrijk middel om dat goede onderwijs mogelijk te kunnen maken. Door scholen de gelegenheid te geven het maximale uit leerlingen, docenten én de eigen organisatie te halen.
Iedere Nederlander wil dat de volgende generatie goed opgeleid is, liefst beter. Zodat we allemaal profiteren van een Nederland dat voorop blijft lopen en waar we onszelf kunnen blijven ontwikkelen. Zowel wat welvaart als welzijn betreft. Dat we uitkijken op een toekomst waarin kinderen de juiste vaardigheden en houding bezitten om hun weg in een steeds veranderende samenleving te vinden. ICT helpt die toekomst dichterbij te brengen. In vier trends schetsen wij onze visie op het onderwijs van morgen en de bijdrage die ICT daaraan kan leveren.
Het gebouw blijft, maar wordt ‘slechts’ een ontmoetingsplek. Leermaterialen komen steeds meer in online persoonlijke leeromgevingen te staan. Ervaringen uit het bedrijfsleven – denk aan Het Nieuwe Werken – laten zien hoe dat veilig en betrouwbaar kan.
Leren gebeurt straks niet meer alleen binnen de vier muren van een school of op schoolapparatuur. Boeken verdwijnen langzaam van het toneel en methodes veranderen. Leerlingen en studenten gebruiken hun eigen devices. Het onderwijs wordt steeds vaker adaptief en flexibel aangeboden. En dat stelt hoge eisen aan beveiligd opslaan, betrouwbare infrastructuur en technische ondersteuning.
Toch nemen onderwijsinstellingen met het aanbieden van online leermiddelen – bewust of onbewust – grote risico’s. Onderwijsinstellingen kunnen dit risico niet negeren, maar tegelijkertijd mag dit niet leiden tot verlamming. Het is dus zaak een sterke speler te vinden die veilig online delen, samenwerken en ontwikkelen faciliteert.
Het gebruik van ICT-systemen gaat steeds meer lijken op het gebruik van water: als je bepaalde software nodig hebt, zet je die aan. En alleen dan betaal je ervoor, wat de inzet van ICT veel flexibeler maakt.
Software as a Service (SaaS) heet het in jargon: software als een online dienst, een abonnement eigenlijk, dat je aan- of uitvinkt als je het nodig hebt. De noodzakelijke softwarepakketten – Word bijvoorbeeld, of Excel – staan niet langer op de eigen computer, maar elders op goed beveiligde servers op internet. Bedrijfsvoering kan daardoor veel slimmer en goedkoper: er zijn geen aanbestedingen meer nodig, krimp of groei is zonder omhaal gefaciliteerd en dat tegen lagere kosten.
Slimmere bedrijfsvoering betekent ook beter benutten wat al in huis is. Op marktplaats- of appstore-achtige omgevingen kunnen docenten – intern en extern – e-learningtoepassingen en -apps uitwisselen. Zo zijn ze in staat nog beter hun vakkennis op peil te houden. En dankzij de cloud-toepassingen hoeven ICT-afdelingen van onderwijsinstellingen zich niet meer bezig te houden met instrumentele zaken als licentiebeheer.
Kennis overdragen, leerlingen en studenten opleiden, hen persoonlijke aandacht én de juiste bagage meegeven. Dat is waar de meeste docenten graag in willen uitblinken. ICT kan die betrokkenheid ondersteunen.
Uit internationaal onderzoek blijkt dat kleinschalige onderwijsinstanties met een duidelijk eigen signatuur het meeste succes hebben. Dit zijn scholen of universiteiten die de tijd hebben om in hun leerlingen te investeren en waarbij docenten een belangrijke rol spelen. ICT kan ze hierbij ondersteunen. Denk aan applicaties op maat en de mogelijkheid om leerlingen van een afstand te volgen.
De kenniskloof tussen docenten en hun leerlingen over nieuwe technologie maakt sommige docenten onzeker. Hoewel leerlingen indrukwekkend handig zijn met nieuwe toepassingen, zijn ze vaak nog te jong om de impact van hun online handelen goed te begrijpen. Denk aan pesten via social media, het zogenaamde cyberpesten. Ook zijn ze lang niet altijd mediawijs en in bezit van de juiste informatievaardigheden – vind je iets via Google, dan is het niet noodzakelijkerwijs waar. Voor docenten de bijzondere taak ze hierin te onderwijzen.
Het ondersteunen van de primaire leerprocessen: daar is ICT bij uitstek geschikt voor. Elke leerling is anders en verdient begeleiding op maat. Met ICT kan de lesstof automatisch meebuigen met geleverde prestaties.
Door elke leerling of student individueel te benaderen, halen onderwijsinstellingen het maximale uit hun leerlingen. Onderzoek wijst uit dat die individuele benadering bovendien uitval voorkomt. Adaptief en flexibel onderwijs levert dus veel op. Daarnaast vraagt de overheid om steeds meer rapportages en inzicht in prestaties. Met slimme ICT-toepassingen slaan onderwijsinstellingen twee vliegen in één klap: het is beter mogelijk om prestaties te volgen én scholen kunnen eerder ingrijpen om uitval te voorkomen.