Spring naar content gedeelte
Ad Scheepbouwer presenteert onderzoek naar innovatie en ICT in de zorg
Den Haag, 6-6-06
Innovatie in de Nederlandse zorgsector is pure noodzaak om de kwaliteit en de betaalbaarheid van de zorg de komende decennia te kunnen garanderen. Om innovatie te stimuleren moet de gereguleerde marktwerking versneld worden doorgevoerd en moet het ICT-gebruik in de zorg worden geoptimaliseerd. De uitgaven aan de curatieve gezondheidszorg kunnen dan in reële termen tot 2020 gelijk blijven op 5,3% van het BBP, terwijl de kwaliteit van de zorg zal toenemen en de toegankelijkheid behouden blijft. Dit concludeert KPN-bestuursvoorzitter Ad Scheepbouwer in het rapport Zorg voor innovatie!, dat hij op verzoek van minister Hoogervorst in het kader van het programma Sneller Beter heeft opgesteld.
Scheepbouwer heeft op verzoek van minister Hoogervorst onderzocht hoe innovatie in de zorg kan worden bevorderd en welke rol ICT daarbij kan spelen. De belangrijkste conclusies luiden als volgt:
Innovatie in de Nederlandse zorg is pure noodzaak. Maar komt niet vanzelf tot stand
De noodzaak tot innovatie is groot omdat de kwaliteit en betaalbaarheid van de zorg de komende decennia steeds verder onder druk zal komen te staan. In internationale vergelijkingen blijkt de kwaliteit van de Nederlandse zorg middelmatig, terwijl er voor veel behandelingen nog steeds wachtlijsten bestaan. De productiviteit is de afgelopen decennia achtergebleven bij die van andere sectoren, al is de laatste jaren een kentering te zien. De zorgvraag zal de komende jaren verder stijgen. Bij ongewijzigd beleid zou in 2025 één of de vijf Nederlanders werkzaam moeten zijn in de zorg! Door toenemende complexiteit van de zorg en door de vergrijzing zouden de totale zorguitgaven bij ongewijzigd beleid oplopen van de huidige 12% van het BBP tot 18% in 2020.
Innovatie is daarom pure noodzaak, om de kwaliteit van de zorg te verbeteren en de betaalbaarheid en toegankelijkheid van de zorg te kunnen blijven garanderen. Aan ideeën om de zorg te vernieuwen en te verbeteren is geen gebrek. Diverse barrières zoals verkeerde financiële prikkels, het gebrek aan transparantie en de fragmentatie van de zorg remmen echter de ontwikkeling en verspreiding van innovaties. Innovatie ontstaat alleen als partijen in hun strijd om de consument streven naar betere producten of diensten tegen lagere kosten.
Talloze barrières remmen innovatie in de zorg, verbeterpotentieel blijft onbenut
Scheepbouwer concludeert in het rapport Zorg voor innovatie! dat er echter een groot verbeterpotentieel in de zorg is. Door de patiënt centraal te stellen en zorgaanbieders tegen elkaar te laten concurreren op kwaliteit, patiëntvriendelijkheid en prijs kan de kwaliteit van de zorg verbeteren, bij lagere kosten. Barrières voor innovatie moeten dan wel weggenomen worden.
Integrale aanpak is nodig om innovatie te stimuleren en inzet ICT te optimaliseren
Omdat de zorgsector een complex raderwerk is, kan alleen een integrale aanpak uitkomst bieden. Deze aanpak is gebaseerd op vier pijlers:
- Zorgconsumenten moeten écht kunnen kiezen. De (medische) prestaties van zorgaanbieders en zorgverleners moeten ook voor de consument transparant worden, zodat de consument een gefundeerde keuze kan maken voor een instelling of behandelaar. De consument moet makkelijker kunnen switchen tussen zorgaanbieders. De invoering van een elektronisch patiëntendossier is daarom essentieel. Ook moet de patiënt financiële prikkels krijgen om kritisch te kiezen welke zorg hij bij wie betrekt.
- Zorgaanbieders moeten écht kunnen ondernemen. Zorgaanbieders en zorgverleners moeten écht kunnen ondernemen. In plaats van budgettering moeten de prijzen voor alle behandelingen, met uitzondering van topklinische zorg, worden vrijgegeven om een klimaat te creëren waarin een goede prijs/kwaliteitsverhouding wordt beloond. Bij ondernemen hoort een organisatievorm voor ziekenhuizen die winst, verlies en zelfs faillissement mogelijk maakt.
- De overheid stelt heldere kaders en creëert krachtig toezicht op de zorgmarkt. Deze veranderingen vereisen een overheid die kaders stelt voor het goed functioneren van de zorgmarkt en die toeziet op de naleving ervan. Er is een toezichthouder nodig met voldoende ambitie en daadkracht om nieuwe toetreders op de markt actief te stimuleren, marktconcentratie te voorkomen en de kwaliteit van de zorg te garanderen.
- ICT wordt optimaal ingezet. Investeringen in ICT zijn noodzakelijk om innovaties te versnellen. ICT is essentieel om zorg- en administratieve processen efficiënter te laten verlopen en patiënten keuze-informatie te geven over de kwaliteit van de zorgaanbieders. De overheid moet een standaard vastleggen voor het elektronische patiëntendossier, zodat dit eindelijk echt van de grond kan komen. Daarnaast moet de reeds aanwezige landelijke ICT-infrastructuur zo snel mogelijk ontsloten worden voor ziekenhuizen, zodat nieuwe ICT toepassingen binnen en tussen zorgaanbieders ook mogelijk worden. Zorgaanbieders moeten verplicht worden medische gegevens elektronisch met elkaar uit te wisselen als dit in het belang is van de patiënt.
Het resultaat: betere zorg tegen aanvaardbare kosten
Toegenomen concurrentie dwingt zorgaanbieders en zorgverleners de kwaliteit van de zorg te verbeteren en tevens kritisch te kijken naar de kosten van hun dienstverlening. Doordat er meer ruimte komt voor ondernemerschap, worden zorgaanbieders gestimuleerd te innoveren. Het verbeterpotentieel in de zorg is enorm. Het rapport Zorg voor innovatie! concludeert dat het mogelijk is om de reële uitgaven voor de curatieve gezondheidszorg te stabiliseren op 5,3% van het BBP in 2020, mits het verbeterpotentieel geheel wordt benut.
Scheepbouwer trekt in zijn onderzoek ook parallellen met de ervaringen van KPN. De privatisering van KPN en de opkomende concurrentie heeft de klant keuzevrijheid gegeven, met een verbeterde dienstverlening en een sterke daling van de prijzen als gevolg. Om te kunnen overleven, was KPN gedwongen om veel efficiënter te werken. Ook de gezondheidszorg staat in de komende jaren voor de uitdaging om met hetzelfde aantal mensen meer werk te verrichten.
Presentatie rapport aan Sneller Beter-partners
Het onderzoek van Scheepbouwer vond plaats in het kader van het programma Sneller Beter. Dit samenwerkingsverband tussen het ministerie van VWS, de NVZ verenging van ziekenhuizen, de Orde van Medisch Specialisten en de Algemene Vereniging Verpleegkundigen en Verzorgenden is bedoeld om de doelmatigheid en kwaliteit in de curatieve gezondheidszorg te stimuleren.
Scheepbouwer biedt het rapport Zorg voor innovatie! op dinsdag 6 juni aan de Sneller Beter-partners tijdens een persconferentie bij het Diaconessenhuis van de Reinier de Graaf Groep in Voorburg. Minister Hoogervorst, voorzitter Leemhuis (NVZ), voorzitter Vierhout (Orde) en algemeen directeur Willemse (AVVV) zullen elk kort reageren op de uitkomsten van het onderzoek naar innovatie en ICT in de zorg.
Het volledige rapport zal direct na de persconferentie worden gepubliceerd via de websites www.kpn.com en www.snellerbeter.nl.
